Δουλεύοντας προς μια Κοινή
Ιστορία
Από την Ομάδα POST Εκπαίδευση για την Ειρήνη
Το Ίδρυμα Έρευνας POST (POST RI) είναι ένας μη κυβερνητικός οργανισμός που δημιουργήθηκε από μια ομάδα ατόμων, στόχος της οποίας είναι να εργαστεί για την πολιτιστική, κοινωνική και περιβαλλοντική βελτίωση της Κύπρου. Το όραμα του POST RI είναι να επιφέρει αλλαγή με κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες με τη δυναμική, αποτελεσματική και παραγωγή ομάδα του, τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η αποστολή του POST RI είναι να ετοιμάσει προγράμματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ανθρώπους που εμπλέκονται ή ενδιαφέρονται για κοινωνικά και πολιτιστικά ζητήματα. Εκτελεί, διευθύνει και συντονίζει μια ποικιλία προγραμμάτων.
Το POST RI πιστεύει πως η ειρήνη μπορεί να υπάρξει μόνο μέσω της παιδείας. Η πίστη αυτή βασίζεται σε έρευνα που έχει καταδείξει πως η εκπαίδευση διαδραματίζει καίριο ρόλο στην εδραίωση της μακροπρόθεσμης ειρήνης και συμφιλίωσης αφού εκδηλωθούν εθνικές συγκρούσεις. Πιστεύουμε πως η συμβολή στην Ειρήνη πρέπει να είναι ο κύριος στόχος μας γιατί η κοινωνική, πολιτιστική και περιβαλλοντική βελτίωση της Κύπρου μπορεί να επιτευχθεί όταν η κοινωνία στην οποία ζούμε θα είναι αρμονική.
Για το σκοπό αυτό, το POST RI έχει διεξαγάγει προγράμματα για την «Εκπαίδευση για την Ειρήνη» από το 2004. Το πρώτο πρόγραμμα του POST RI (E4P I) επικεντρώθηκε στην ανάλυση των σχολικών βιβλίων της πέμπτης (τελευταίας) τάξης του δημοτικού. Διεξήχθησαν εξωσχολικές δραστηριότητες για να εντοπιστούν τα στοιχεία που δημιουργούν εθνικισμό, μίσος και προκατάληψη κατά του ‘άλλου’. Η μελέτη δημοσιεύτηκε σε μορφή βιβλίου και διανεμήθηκε ευρέως στα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως είναι ακαδημαϊκοί, εκπαιδευτικοί, κοινωνικοί μη κυβερνητικοί οργανισμοί, ερευνητές, τοπικές αρχές, συνδικαλιστικοί φορείς κ.τ.λ. Καμιά παρόμοια μελέτη ή συνεργασία μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων δεν έχει δημοσιευτεί μέχρι στιγμής. Το πρόγραμμα είχε ως αποτέλεσμα την αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού που χρησιμοποιείται στα τουρκοκυπριακά σχολεία, η οποία οδήγησε στην προώθηση του αμοιβαίου σεβασμού και συμφιλίωσης, με την αφαίρεση ορισμένων στοιχείων που δημιουργούν εθνικισμό.
Παρόμοια, στο δεύτερο πρόγραμμα (E4P II), η ομάδα ανέλυσε τα αναδιαμορφωμένα σχολικά βιβλία που χρησιμοποιούνται στα γυμνάσια, σε σχέση με το κείμενο και το οπτικό υλικό και επισήμανε τις διαφορές ανάμεσα στα παλιά και τα πρόσφατα αναδιαμορφωμένα σχολικά βιβλία. Η ομάδα οργάνωσε σειρά εργαστηρίων σε διάφορες περιοχές στην τουρκοκυπριακή κοινότητα για να συναντήσει καθηγητές ιστορίας που διδάσκουν σε διαφορετικά σχολεία και να ανταλλάξουν ιδέες σχετικά με τη χρήση των νέων και τη διδακτική μεθοδολογία. Η ομάδα ετοίμασε ακόμα ερωτηματολόγια για τα εργαστήρια: ένα για τους καθηγητές, ένα για τους γονείς και ένα για τους μαθητές, για να μπορέσει να κατανοήσει καλύτερα την εφαρμογή σε πραγματικές συνθήκες. Το Μάρτιο του 2007 θα δημοσιευτεί η τελική έκθεση και θα διανεμηθεί στα ενδιαφερόμενα μέρη. Θα γραφτούν άρθρα σε ημερήσιες εφημερίδες για δημοσιοποίηση των ευρημάτων του προγράμματος στο κοινό και θα διοργανωθούν εργαστήρια σε διάφορα μέρη για να συζητηθεί η μελέτη και τα ευρήματα της ομάδα με ένα ευρύτερο κοινό.
Η μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος όσον αφορά την αναθεώρηση των σχολικών βιβλίων και του αναλύτικού προγράμματος είναι οπωσδήποτε απαραίτητη, αλλιώς η τρέχουσα μεθοδολογία της εκπαίδευσης θα συνεχίσει να δηλητηριάζει το μυαλό των παιδιών με την προώθηση της εχθρότητας. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση περιλαμβάνει επίσης αλλαγές στο αναλυτικό πρόγραμμα, τις διδακτικές μεθοδολογίες και τις δομές της διοίκησης. Πέρα από την απαλοιφή των εθνοκεντρικών και ρατσιστικών στοιχείων από τα σχολικά βιβλία και τις σχολικές πρακτικές, η στρατηγική μεταρρύθμισης πρέπει να στοχεύει σε μια μοντέρνα παιδεία υψηλών προδιαγραφών, απαλλαγμένη από πολιτική γνώμη και στην ευθυγράμμιση του εκπαιδευτικού συστήματος με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Τα σχολικά βιβλία σε εθνικά θέματα, όπως είναι η ιστορία, η κοινωνικές επιστήμες και η λογοτεχνία θα πρέπει να περιέχει υλικό που να είναι αποδεκτό από όλους (στην περίπτωση της Κύπρου, να είναι αποδεκτό τόσο από την τουρκοκυπριακή όσο και από την ελληνοκυπριακή κοινότητα).
Η ανάπτυξη διαλόγου ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους εκπαιδευτικούς, καθηγητές, τοπικούς μη κυβερνητικούς οργανισμούς και αρμόδιες αρχές για την αναδιαμόρφωση της σχολικής εκπαίδευσης ξεκίνησε μέσα από το πρόγραμμα Εκπαίδευση για την Ειρήνη, το οποίο ελπίζουμε πως θα δει την επόμενη γενιά πολιτών και ηγετών να εισέρχεται σε μια πολυπολιτισμική και πολυεθνική κοινωνία. Η ιστορία και των δύο κοινοτήτων θα πρέπει να ετοιμάζεται από κοινού και πρέπει να διδάσκεται κοινή ιστορία. Η δίπλευρη, διαφανής κατανόηση της ιστορίας θα πρέπει να αντικατασταθεί με έναν κοινό τρόπο εξήγησης του υπό εξέταση θέματος. Συμπερασματικά, υπάρχει ανάγκη για άμεση εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στην Κύπρο για να επιτευχθεί η ειρήνη και η συμφιλίωση και το πρόγραμμα «Εκπαίδευση για την Ειρήνη» σίγουρα διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην εφαρμογή αυτής της μεταρρύθμισης σε όλη την Κύπρο, με μακροπρόθεσμο στόχο τη δημιουργία ενός αρμονικού νησιού. Για αυτό το λόγο η ομάδα του POST RI επιθυμεί να συνεχίσει την εργασία της αναλαμβάνοντας την «Εκπαίδευση για την Ειρήνη ΙΙΙ», με στόχο να διεξαγάγει μια συγκριτική ανάλυση των σχολικών βιβλίων ιστορίας της μέσης εκπαίδευσης και να παράσχει επιμόρφωση σε καθηγητές ιστορίας και στις δύο πλευρές της διαχωριστικής γραμμής.